(مسألة 40): إذا أكل طعاماً نجساً فما يبقى منه بين أسنانه باق على نجاسته، و يطهر بالمضمضة بدون و أمّا إذا كان الطعام طاهراً فخرج دم من بين أسنانه، فإن لم يلاقه لا يتنجّس، و إن تبلّل بالريق الملاقي للدم؛ لأنّ الريق لا يتنجّس بذلك الدم، و إن لاقاه ففي الحكم بنجاسته إشكال من حيث إنّه لاقى النجس في الباطن. لكنّ الأحوط الاجتناب عنه؛ لأنّ القدر المعلوم أنّ النجس في الباطن لا ينجّس ما يلاقيه ممّا كان في الباطن، لا ما دخل إليه من الخارج، فلو كان في أنفه نقطة دم لا يحكم بتنجّس باطن أنفه، و لا بتنجّس رطوبته بخلاف ما إذا أدخل إصبعه فلاقته فإنّ الأحوط غسله [1]
در مورد دندان مصنوعی داخل دهان اگر با نجاست برخورد کند آقایان خمینی و تبریزی و زنجانی و منتظری و مکارم دارند : بنابر احتياط واجب حكم دندان طبيعى را ندارد و بايد تطهير شود.[2] و آقایان گلپایگانی به صورت فتوی گفته اند تطهیر لازم است [3]
و آقایان سیستانی و سبحانی تفصیل داده اند : اگر خونى از لاى دندان بيرون آيد و در آب دهان از بين برود، آب كشيدن داخل دهان لازم نيست. ولى اگر دندان مصنوعى در دهان نجس شود- اگر نجاست از خارج دهان به آن رسيده باشد- بايد آن را آب بكشند.[4]
و تنها آقای فاضل گفته اند تطهیر لازم نیست [5]
در داخل دهان گاهی نجاست از داخل بدن است و در داخل دهان با اب دهان یا زبان و دندان طبیعی برخورد می کند که اجماعا نیاز به تطهیر ندارد منتهی به دو تفصیل یعنی گروهی میگویند اصلا نجس نیست تا نجس کند و گروهی میگویند نجس می شود و با زوال عین نجاست پاک می شود .
5- أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُصَدِّقِ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِيِّ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ يَسِيلُ مِنْ أَنْفِهِ الدَّمُ هَلْ عَلَيْهِ أَنْ يَغْسِلَ بَاطِنَهُ يَعْنِي جَوْفَ الْأَنْفِ فَقَالَ إِنَّمَا عَلَيْهِ أَنْ يَغْسِلَ مَا ظَهَرَ مِنْهُ.[6]
روایت موثق است [7]
اما گاهی نجاست از بیرون داخل دهان شده وبا دهان ملاقات میکند که ظاهرا در اینجا هم اگر داخل دهان با زوال عین نجس پاک می شود و نیاز به تطهیر ندارد .
در این مورد دو روایت داریم
827- 114- سَعْدٌ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ أَبِي الدَّيْلَمِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَشْرَبُ الْخَمْرَ فَبَصَقَ فَأَصَابَ ثَوْبِي مِنْ بُصَاقِهِ فَقَالَ لَيْسَ بِشَيْءٍ.[8]
روایت ضعیف است .[9]
825- 112- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ مُوسَى الْحَنَّاطِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ يَشْرَبُ الْخَمْرَ ثُمَّ يَمُجُّهُ مِنْ فِيهِ فَيُصِيبُ ثَوْبِي فَقَالَ لَا بَأْسَ.[10]
روایت مجهول است [11]
که هر دو از لحاظ سند مشکل دارد اما نسبت به حکم ظاهرا اجماع وجود دارد
و صاحب جواهر دارد : المتّفق بين الأصحاب على طهارتها بمجرّد زوال عين النجاسة: بل قيل: إنّه يمكن أن يكون من ضروريات الدين.[12]
حالت سوم وقتی است که شیی خارجی در داخل بدن و دهان با نجاست داخلی بدن ملاقات کند .
بنا براینکه نجاسات در باطن اصلا نجس نباشد که حکم مساله روشن است و اصولا نجس شدن محقق نشده که نیاز به تطهیر داشته باشد و این معنی در غیراز دهان متفق علیه است و اشکال نشده است
اما درمورد دهان اختلاف شده است که بنا بر اینکه خون داخل دهان نجس باشد با ملاقات با شیی خارجی آن را نجس میکند و لذا نیاز به تطهیر دارد اما اگر گفته شود خون داخل دهان از باب اینکه خون داخلی بدن است اصلا نجس نیست تا با ملاقات آنرا نجس کند نیاز به تطهیر ندارد.
علت اینکه تعدادی از اقایان دراین مساله احتیاط کرده اند از باب تردیدی که دراین معنی دارند که این خون باطنی نجس و منجس است یا اصلا نجس نیست تا منجس باشد .
ظاهرا برخی ( محقق خویی[13] و سیستانی و فاضل و سبحانی و فیاض ) آن را خون باطنی ونجس نمی دانند .
فالظاهر عدم نجاسته أيضاً لحكم العرف بكونه باطنياً و انّ الأدلّة قاصرة عن الدلالة على نجاسته، و مجرّد كونه محسوساً لا يوجب الاتّصاف بها [14]
اقای فیاض : لا بأس بتركه لما بنينا عليه من أنه لا دليل على نجاسة الدم في الباطن.[15]
در حالت چهارم شیی نجس از خارج وارد و در داخل بدن با شیی خارجی دیگری ملاقات میکند که یقینا آن را نجس کرده ونیاز به تطهیر دارد و ظاهرا این مساله هم اختلافی نباشد.
محمد عطایی 6/6/01
نتایج
الف ) خون داخلی و هرچیز نجس خارجی دیگری داخل دهان را نجس نمی کند.
ب ) خون داخلی دردهان دندان مصنوعی را نجس نمی کند هر چند تطهیر آن بهتر است
ج ) اشیاء نجس خارجی اگر وارد دهان شود و به دندان مصنوعی بخورد آن را نجس می کند
[1] . العروة الوثقى (المحشى)؛ ج1، ص: 244
[2] . استفتاءات (امام خمينى)؛ ج1، ص: 99 و توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج1، ص: 130 و استفتاءات جديد (تبريزى)؛ ج1، ص: 32 و احكام پزشكى (منتظرى)؛ ص: 30 و و رساله استفتاءات (منتظرى)؛ ج1، ص: 27 و توضيح المسائل (وحيد)؛ ص: 43 و استفتاءات جديد (مكارم)، ج2، ص: 35 و رساله توضيح المسائل (شبيرى)؛ ص: 49
[3] . مجمع المسائل (للگلبايگاني)؛ ج1، ص: 35 و استفتاءات (بهجت)؛ ج1، ص: 64
[4] . رساله توضيح المسائل (سبحانى)؛ ص: 141 . https://www.sistani.org/persian/book/26575/5610/
[5] . توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)، ج1، ص: 110
[6] . الكافي (ط - الإسلامية)، ج3، ص: 59 و تهذيب الأحكام، ج1، ص: 421
[7] . منتهى المطلب في تحقيق المذهب، ج3، ص: 189و مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج13، ص: 166 و مستند الشيعة في أحكام الشريعة، ج1، ص: 344 و موسوعة الإمام الخوئي، ج4، ص: 223
[8] . تهذيب الأحكام؛ ج1، ص: 282
[9] . ملاذ الأخيار في فهم تهذيب الأخبار؛ ج2، ص: 433
[10] . تهذيب الأحكام؛ ج1، ص: 280
[11] . ملاذ الأخيار في فهم تهذيب الأخبار؛ ج2، ص: 431
[12] . جواهر الكلام في ثوبه الجديد؛ ج3، ص: 487
[13] . موسوعة الإمام الخوئي، ج4، ص: 96
[14] . تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة - النجاسات و أحكامها؛ ص: 431
[15] . تعاليق مبسوطة على العروة الوثقى (للفياض)، ج1، ص: 161
اینجانب محمد عطایی پاسخگوی مسائل شرعی هستم و به همین جهت برخی مسائل را بررسی نموده و نتیجه را در اینجا منعکس میکنم