بسم الله الرحمن الرحیم
ایا بیدار شدن برای نماز واجب است
گلپايگانى: كسى كه بداند اگر شب دير بخوابد براى نماز صبح، بيدار نمىشود آيا خوابيدن او جائز است يا با اين كه بيدار ماندن براى او حرج و ضررى ندارد بايد بيدار بماند؟.
ج- در مفروض سؤال، احوط ترك خوابيدن است.[1]
فاضل : سؤال 530: كسانى كه مىدانند اگر تا آخر شب بيدار بمانند براى نماز صبح بيدار نمىشوند، آيا جايز است بيدار بمانند؟
جواب: در فرض سؤال احوط ترك بيدار ماندن است، مگر اينكه مطمئن بشوند براى نماز بيدار مىشوند.[2]
بهجت : 1464. اگر كسى بترسد كه در صورت بيدار ماندن تا آخر شب، براى نماز صبح بيدار نشود؛ آيا جايز است بيدار بماند؟ و اگر بيدار ماندن براى انجام كار واجب باشد؛ چه حكمى دارد؟ [منظور از واجب، واجب عرفى است].
ج. بيدار ماندن جايز است، ولى بايد طورى باشد كه با اهميّت شأن نماز منافات نداشته باشد و موجب از دست رفتن وقت نماز نشود.[3]
ظاهرا دلیل خاصی در این زمینه نداریم و باید طبق قاعده مقدمات مفوته حکم نمود
در عروه در بحث حج آمده : لو توقّف إدراك الحجّ بعد حصول الاستطاعة على مقدّمات من السفر و تهيئة أسبابه وجب المبادرة إلى إتيانها على وجه يدرك الحجّ في تلك السنة[4]
در تعلیل این مساله اقایان به لزوم مقدمه اشاره نموده اند .
سبزواری : لحرمة ما يوجب تفويت الواجب في ظرفه، و لوجوب المقدمة عقلا.[5]
محقق خویی : وجوباً عقلياً كسائر الواجبات المتوقفة على أسباب و مقدمات، فإن العقل يحكم بإتيانها للحصول على الواجب، و الخروج عن عهدته.[6]
ظاهرا به همین دلیل باید در مورد بقیه واجبات از جمله نماز و روزه گفت یعنی لازم است ( نه واجب ) فرد کاری نکند که موجب فوت نماز در زمان خاص خودش شود و الا برای ترک نماز ( نه آنجام دادن آن کار ) استحقاق عقاب دارد .
لذا اگر فرد می داند که در اثر بیدار ماندن تا دیر وقت نمی تواند نماز خود را در وقت تعیین شده صبح بخواند نباید بیدار بماند و همینطور اگر نزدیک اذان صبح می داند اگر بخوابد برای نماز بیدار نمی شود، نباید بخوابد و به هر صورت اگر میداند که برای نماز صبح بیدار نمی شود باید از وسیله ای استفاده کند که برای نماز صبح بیدار شده و بتواند نمازش را در وقت تعیین شده بخواند .
محمد عطایی 5/8/02
نتایج
الف ) انسان باید برنامه خواب و بیدار شدن را به نحوی تنظیم کند که بتواند نماز را در وقت تعیین شده بخواند .
ب ) خوابیدن قبل از وقت نماز برای کسی که می داند اگر بخوابد نمازش قضاء می شود اشکال دارد .
ج ) کسی که به صورت طبیعی از خواب بیدار نمی شود لازم است از وسیله یا شخصی برای بیدار شدن و خواندن نماز کمک بگیرد .
[1] . مجمع المسائل (للگلبايگاني)؛ ج1، ص: 123
[2] . جامع المسائل (فارسى - فاضل)؛ ج1، ص: 143
[3] . استفتاءات (بهجت)؛ ج2، ص: 8
[4] . العروة الوثقى (المحشى)، ج4، ص: 344
[5] . مهذب الأحكام (للسبزواري)؛ ج12، ص: 18
[6] . موسوعة الإمام الخوئي؛ ج26، ص: 11
اینجانب محمد عطایی پاسخگوی مسائل شرعی هستم و به همین جهت برخی مسائل را بررسی نموده و نتیجه را در اینجا منعکس میکنم