مسائل شرعی

بسم الله الرحمن الرحیم

اگر احرام در آخر یک ماه و اعمال در ماه بعدي انجام شود، به عنوان کدام ماه محسوب می شود؟

1. به حساب ماهی است که در آن محرم شده است؛ آیات عظام: بهجت، تبریزي، سبحانی ، سیستانی، صافی،

گلپایگانی، نوري، وحید.

2. به حساب ماهی است که در آن عمره را انجام داده است؛ آیات عظام: جوادي، خویی، فاضل، مکارم.

3. در خصوص ماه رجب، بنا بر احتیاط، به حساب ماهی است که در آن محرم شده است و در بقیه ماه ها ، به حساب ماه انجام اعمال است؛ آیت الله خامنه اي.

4. براي درك فضیلت عمره ماه هاي قمري، میزان انعقاد احرام است و براي صحت عمره، جدید شدن ماه معتبر نیست و براي لزوم احرام جدید، گذشتن سی روز از احرام قبلی معتبر بوده و جدید شدن ماه معیار نیست؛ آیت الله زنجانی.

در این رابطه چند روایت داریم

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ عِيسَى الْفَرَّاءِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ فِي رَجَبٍ وَ أَحَلَّ فِي غَيْرِهِ كَانَتْ عُمْرَتُهُ لِرَجَبٍ وَ إِذَا أَهَلَّ فِي غَيْرِ رَجَبٍ وَ طَافَ فِي رَجَبٍ فَعُمْرَتُهُ لِرَجَبٍ.[1]

طبق این روایت که البته سند ان ضعیف است [2] عمره رجب حاکم شده است و فرقی نمیکند که احرام در رجب باشد یا خروج از احرام .

2951 وَ فِي رِوَايَةِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَحْرَمْتَ وَ عَلَيْكَ مِنْ رَجَبٍ يَوْمٌ وَ لَيْلَةٌ فَعُمْرَتُكَ رَجَبِيَّةٌ‌.[3]

در روایات ابن سنان اختلاف است و برخی انرا صحیح دانسته اند [4]

اما از لحاظ دلالت تنها برتقدم رجب دلالت دارد و حکم کلی اینکه ملاک در احتساب عمره احرام است یا خروج از احرام دلالتی ندارد .

19259- 14- «3» عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيُّ فِي قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ عُمْرَةِ رَجَبٍ مَا هِيَ- قَالَ إِذَا أَحْرَمْتَ فِي رَجَبٍ- وَ إِنْ كَانَ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ مِنْهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَ عُمْرَةَ رَجَبٍ- وَ إِنْ قَدِمْتَ فِي شَعْبَانَ فَإِنَّمَا عُمْرَةُ رَجَبٍ «4» أَنْ تُحْرِمَ فِي رَجَبٍ.[5]

این روایت هم مفید تقدیم رجب است و ملاک کلی را بیان نمی کند

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي رَجُلٍ أَحْرَمَ فِي شَهْرٍ وَ أَحَلَّ فِي آخَرَ فَقَالَ يُكْتَبُ لَهُ فِي الَّذِي قَدْ نَوَى أَوْ يُكْتَبُ لَهُ فِي أَفْضَلِهِمَا.[6]

این روایت حسن است [7]

اما از لحاظ دلالت هم مجمل است و حد اقل به درد محل سوال ما نمی خورد چون یا به حسب نیت عمره گذار است [8]یا بنا بر افضلیت عمره که کاشف از لطف الهی است.

لذا از این روایات نمیتوان در غیر از عمره رجبیه امردیگری استفاده کرد یعنی عمره رجبیه افضل است و خدای سبحان از جهت لطف الهی هر عمره ای که ادنی مناسبتی با رجب داشته باشد رجبیه حساب میکند.

و معلوم نمی شود ملاک عمره احرام یا خروج از احرام است .

ظاهرا مقتضی قائده این است که ملاک زمان خروج از احرام و یا لا اقل زمان انجام اعمال مکه است و

و مقتضى القاعدة الاحلال و ذلك لأن الاحرام بمنزلة الشرط و الاعمال هي المشروطة، و الاعتداد على وقت العمل و لو بني على جزئية الاحرام فالمدار على أغلب الاجزاء أيضاً بحسب النسبة العرفية، مضافاً إلى ظهور موثق اسحاق بن عمار المتقدم حيث قال- عليه السلام-: ( (ان كان في غير الشهر الذي تمتع فيه))، و كذا ظهور صحيحة حمّاد أيضاً على التقريب المتقدم.[9]

مضافا بر اینکه ثمره این بحث بر انجام عمره دوم ظاهرا اجماعا بر اتمام اعمال عمره است و صرف احرام کافی نیست .

فتحصل: انّ لا مخرج عن القاعدة في المقام، و ان المدار على ظرف الأعمال. و مراعاة ضميمة الاهلال لكونه ظرف انشاء الوجوب و النسك أحوط ان لم يكن أقوى، و أما كون المدار على شهر الخروج فقد عرفت أن المراد منه في الروايات هو شهر الخروج بعد الفراغ من الأعمال.[10]

محمد عطایی 9/2/04

نتایج

در غیر از فضیلت عمره رجبیه ملاک اصلی وقوع عمره زمانی است که فرد اعمال عمره را انجام می دهد و ظرف احرام مدخلیت ندارد .

[1] . الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‌4، ص: 536

[2] . مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول؛ ج‌18، ص: 235

[3] . من لا يحضره الفقيه، ج‌2، ص: 454‌

[4] . منتهى المطلب في تحقيق المذهب، ج‌13، ص: 202‌ و مدارك الأحكام في شرح عبادات شرائع الإسلام، ج‌8، ص: 463‌

[5] . وسائل الشيعة؛ ج‌14، ص: 303

[6] . الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج‌4، ص: 536

[7] . مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج‌18، ص: 236‌ و وسائل الشيعة؛ ج‌14، ص: 303

[8] . روضة المتقين في شرح من لا يحضره الفقيه؛ ج‌5، ص: 83

[9] . سند العروة الوثقى - كتاب الحج؛ ج‌2، ص: 137

[10] . سند العروة الوثقى - كتاب الحج؛ ج‌2، ص: 138